بررسی عملکرد هلدینگهای سرمایهگذاری همواره یکی از مهمترین معیارهای ارزیابی کیفیت مدیریت دارایی در بازار سرمایه محسوب میشود. در این میان، صرف مقایسه حجم پرتفوی یا میزان درآمد شرکتها نمیتواند تصویر دقیقی از عملکرد آنها ارائه دهد؛ چراکه تفاوت در سال مالی، زمانبندی شناسایی سود سهام، ساختار پرتفوی و سیاستهای سرمایهگذاری موجب میشود مقایسه صرف اعداد، گاهی برداشت نادرستی از جایگاه واقعی شرکتها ایجاد کند. از این رو، تحلیل همزمان درآمد عملیاتی، ترکیب درآمدها، ارزش پرتفوی و نرخ رشد داراییها میتواند تصویری دقیقتر از کارایی هلدینگهای سرمایهگذاری ارائه دهد.
این گزارش بر پایه اطلاعات منتشرشده در گزارشهای فعالیت ماهانه شرکتهای سرمایهگذاری چندرشتهای پذیرفتهشده در بورس و فرابورس و دادههای افشاشده در سامانه جامع اطلاعرسانی ناشران (کدال) تهیه شده است. تمامی ارقام، رتبهبندیها و مقایسههای ارائهشده از اطلاعات منتشرشده توسط ناشران استخراج شده و مبنای تحلیل، آخرین اطلاعات افشاشده تا پایان خردادماه ۱۴۰۵ است.
بررسی دادههای منتشرشده نشان میدهد شرکت سرمایهگذاری ملی ایران (ونیکی) در عملکرد دورهای سال مالی جاری، جایگاه قابل توجهی در میان هلدینگهای بزرگ سرمایهگذاری بورس به دست آورده است. هرچند این شرکت از نظر اندازه پرتفوی در مقایسه با هلدینگهایی همچون شستا، وغدیر و وامید در سطح پایینتری قرار دارد، اما توانسته است در شاخصهای عملیاتی، عملکردی فراتر از اندازه داراییهای خود به ثبت برساند؛ موضوعی که نشاندهنده کارایی مناسب مدیریت سرمایهگذاری و بهرهبرداری مؤثر از ظرفیت پرتفوی شرکت است.
نخستین شاخص قابل بررسی، درآمد عملیاتی خردادماه است. بر اساس گزارشهای فعالیت ماهانه، ونیکی طی خردادماه 1405 موفق به شناسایی ۲۲ هزار و ۵۷۸ میلیارد ریال درآمد عملیاتی شده و در جایگاه نخست میان هفت هلدینگ سرمایهگذاری مورد بررسی قرار گرفته است. این رقم نهتنها فاصله قابل توجهی با سایر رقبا دارد، بلکه نشان میدهد شرکت توانسته همزمان با فصل برگزاری مجامع، بخش عمده سود تقسیمی شرکتهای سرمایهپذیر را در صورتهای مالی خود منعکس کند و از ظرفیت پرتفوی خود بیشترین بهره را ببرد.
عملکرد یکماهه ونیکی نشان میدهد درآمد عملیاتی شرکت حدود ۳.۵ برابر وصندوق و وامید، بیش از ۱۲ برابر وبانک و وغدیر، حدود ۳۴ برابر شستا و نزدیک به ۱۷۰ برابر وکغدیر بوده است. چنین اختلافی بیانگر آن است که ونیکی در بهرهبرداری از فصل تقسیم سود شرکتهای سرمایهپذیر، عملکردی موفقتر از سایر رقبا داشته است.
بررسی عملکرد تجمیعی نیز نشان میدهد این برتری تنها به عملکرد خردادماه محدود نبوده است. ونیکی در پایان دوره ششماهه منتهی به خرداد ۱۴۰۵ با ثبت ۴۵ هزار و ۱۲۹ میلیارد ریال درآمد عملیاتی، همچنان رتبه نخست گروه را حفظ کرده و فاصله محسوسی با سایر شرکتهای سرمایهگذاری ایجاد کرده است.
صدرنشینی ونیکی در عملکرد ششماهه، نشان میدهد درآمدهای شرکت صرفاً ناشی از یک رویداد مقطعی نبوده و در طول دوره مالی نیز روند مطلوبی داشته است. فاصله نزدیک به ۹ هزار میلیارد ریالی با نزدیکترین رقیب، بیانگر آن است که مدیریت سرمایهگذاری شرکت توانسته از ظرفیت پرتفوی خود برای ایجاد جریان درآمدی پایدار استفاده کند.
البته در تحلیل این جدول باید به تفاوت سال مالی شرکتها نیز توجه داشت. زمان برگزاری مجامع شرکتهای سرمایهپذیر و زمان شناسایی سود سهام در هلدینگها یکسان نیست و همین موضوع باعث میشود بخشی از درآمد برخی شرکتها در نیمه دوم سال مالی شناسایی شود. بنابراین مقایسه عملکرد ششماهه باید با در نظر گرفتن تفاوت تقویم مالی شرکتها انجام گیرد.
از سوی دیگر، بررسی عملکرد آخرین سال مالی شرکتها تصویر متفاوتی ارائه میدهد. در این بخش، هلدینگهای بزرگ صنعت به دلیل مقیاس بسیار بزرگتر داراییها، درآمدهای بالاتری را ثبت کردهاند و ونیکی در جایگاه پنجم قرار گرفته است.
هرچند ونیکی در رتبهبندی سالانه جایگاه پنجم را در اختیار دارد، اما مقایسه عملکرد دورهای نشان میدهد این شرکت در سال مالی جاری با سرعت بیشتری نسبت به بسیاری از رقبا در مسیر افزایش درآمدهای عملیاتی حرکت کرده است. این موضوع میتواند در صورت تداوم روند فعلی، جایگاه ونیکی را در رتبهبندی سالانه نیز بهبود بخشد.
اما یکی از مهمترین شاخصهای ارزیابی عملکرد هلدینگهای سرمایهگذاری، رشد ارزش پرتفوی است؛ شاخصی که میزان موفقیت مدیریت در خلق ارزش برای سهامداران را نشان میدهد. بررسی گزارشهای منتشرشده نشان میدهد ارزش پرتفوی ونیکی از ۷۵۸ هزار میلیارد ریال در ابتدای دوره به یک میلیون و ۱۴ هزار میلیارد ریال در پایان خردادماه رسیده و طی این مدت ۲۵۶ هزار میلیارد ریال به ارزش داراییهای شرکت افزوده شده است. این تغییر معادل ۳۳.۷۹ درصد رشد ارزش پرتفوی است که ونیکی را در رتبه سوم میان شرکتهای مورد بررسی قرار میدهد.
از منظر اندازه داراییها، ونیکی همچنان در میان هلدینگهای متوسط صنعت قرار میگیرد و از نظر ارزش پرتفوی پس از شستا، وغدیر، وامید و وصندوق در رتبه پنجم قرار دارد.
نکته قابل توجه آن است که رتبه پنجم ونیکی از نظر اندازه پرتفوی، با رتبه نخست این شرکت در درآمد عملیاتی یکماهه و ششماهه همراه شده است. این اختلاف میان جایگاه دارایی و جایگاه درآمد، نشان میدهد بهرهوری سرمایه در ونیکی در سطح مطلوبی قرار دارد و مدیریت شرکت توانسته است با پرتفویی کوچکتر نسبت به برخی رقبا، درآمد بیشتری ایجاد کند. در واقع، یکی از مهمترین معیارهای ارزیابی هلدینگهای سرمایهگذاری، توان تبدیل ظرفیت پرتفوی به جریان درآمدی پایدار است؛ شاخصی که ونیکی در آن عملکردی قابل توجه از خود به نمایش گذاشته است.
از منظر کیفیت درآمد نیز، عملکرد ونیکی حائز اهمیت است. حدود ۸۵ درصد درآمد عملیاتی ششماهه شرکت از محل سود سهام حاصل شده، در حالی که سهم سود ناشی از فروش سرمایهگذاریها حدود ۱۰ درصد بوده و شرکت هیچ درآمدی از محل تغییر ارزش سرمایهگذاریها شناسایی نکرده است. این ترکیب درآمدی نشان میدهد سودآوری ونیکی بیش از آنکه متکی به فروش داراییها یا درآمدهای غیرمستمر باشد، بر جریانهای نقدی پایدار ناشی از سرمایهگذاری در شرکتهای سودده استوار است. چنین ساختاری از منظر تحلیل بنیادی، کیفیت سود را افزایش داده، قابلیت پیشبینی سودآوری را بهبود میبخشد و ریسک نوسان سود در دورههای آینده را کاهش میدهد.
در مجموع، بررسی همزمان درآمدهای عملیاتی، کیفیت سود، ارزش پرتفوی و نرخ رشد داراییها نشان میدهد سرمایهگذاری ملی ایران در سال مالی جاری عملکردی فراتر از جایگاه خود از نظر مقیاس داراییها به ثبت رسانده است. این شرکت اگرچه از نظر ارزش پرتفوی در میان هلدینگهای متوسط بازار سرمایه قرار میگیرد، اما صدرنشینی در درآمد عملیاتی یکماهه و ششماهه، کسب رتبه سوم رشد ارزش پرتفوی و اتکای عمده درآمدها به سود سهام، از مدیریت کارآمد سرمایهگذاریها و بهرهوری مناسب داراییهای تحت مدیریت حکایت دارد. در صورتی که این روند در نیمه دوم سال نیز تداوم یابد و درآمدهای پایدار ناشی از سرمایهگذاریها حفظ شود، ونیکی میتواند ضمن ارتقای جایگاه خود در رتبهبندی سالانه صنعت، فاصله عملکردی خود را با هلدینگهای بزرگ بازار سرمایه بیش از پیش کاهش دهد.
