روند درآمدزایی شرکت سرمایه‌گذاری ملی ایران (ونیکی) طی سه سال اخیر، از تغییر تدریجی در مقیاس فعالیت‌ها و ترکیب منابع درآمدی این شرکت حکایت دارد. بررسی عملکرد ده‌ماهه شرکت در سال‌های ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵ نشان می‌دهد درآمدهای عملیاتی ونیکی از ۴۵,۱۲۷,۶۰۸ میلیون ریال در سال ۱۴۰۳ به ۶۳,۶۷۰,۵۰۱ میلیون ریال در سال ۱۴۰۴ و در نهایت به ۹۲,۴۴۹,۱۷۲ میلیون ریال در سال جاری رسیده است. به این ترتیب، درآمدهای عملیاتی شرکت طی دو سال بیش از دو برابر شده و در مجموع حدود ۱۰۴.۹ درصد افزایش یافته است؛ روندی که از شتاب‌گیری ظرفیت درآمدزایی این مجموعه سرمایه‌گذاری حکایت دارد.
نکته قابل توجه در این مسیر، تداوم رشد درآمدها در هر دو مقطع سالانه است. درآمدهای عملیاتی ونیکی در ده‌ماهه ۱۴۰۴ نسبت به دوره مشابه سال ۱۴۰۳ حدود ۴۱.۱ درصد افزایش یافته و در ده‌ماهه سال جاری نیز رشد ۴۵.۲ درصدی را تجربه کرده است. بالاتر بودن نرخ رشد سال جاری نسبت به سال گذشته نشان می‌دهد روند توسعه درآمدی شرکت نه‌تنها متوقف نشده، بلکه با سرعت بیشتری ادامه یافته است.
در بررسی اجزای درآمدی، سود سهام همچنان مهم‌ترین پشتوانه درآمدزایی ونیکی به شمار می‌رود. این سرفصل از ۴۱,۱۴۱,۲۱۱ میلیون ریال در ده‌ماهه ۱۴۰۳ به ۴۸,۳۷۵,۵۹۵ میلیون ریال در سال ۱۴۰۴ و ۶۵,۳۵۱,۹۸۸ میلیون ریال در سال ۱۴۰۵ رسیده است. به این ترتیب، درآمد حاصل از سود سهام طی دو سال حدود ۵۸.۹ درصد رشد داشته و در آخرین دوره مورد بررسی، نزدیک به ۷۰.۷ درصد از کل درآمدهای عملیاتی شرکت را تشکیل داده است.
این ارقام نشان می‌دهد بخش سهامی پرتفوی ونیکی همچنان نقش محوری در ایجاد جریان درآمدی شرکت دارد. با این حال، بررسی روند سایر سرفصل‌ها حاکی از آن است که رشد درآمدی شرکت در سال‌های اخیر صرفاً به افزایش سود دریافتی از شرکت‌های سرمایه‌پذیر محدود نمانده و منابع دیگری نیز به‌تدریج سهم بیشتری در ساختار درآمدی پیدا کرده‌اند.
در این میان، سود حاصل از فروش سرمایه‌گذاری‌ها بیش از هر سرفصل دیگری تغییر کرده است. درآمد این بخش از ۳,۱۲۷,۳۱۳ میلیون ریال در ده‌ماهه ۱۴۰۳ به ۱۱,۷۳۱,۸۰۳ میلیون ریال در سال ۱۴۰۴ رسیده و در دوره جاری نیز با افزایش قابل توجه به ۲۲,۸۷۸,۴۱۷ میلیون ریال بالغ شده است. مقایسه این ارقام نشان می‌دهد سود فروش سرمایه‌گذاری‌ها طی دو سال بیش از هفت برابر شده و رشد حدود ۶۳۱ درصدی را ثبت کرده است.
اهمیت این تحول زمانی بیشتر نمایان می‌شود که سهم این سرفصل در ترکیب درآمدهای عملیاتی مورد توجه قرار گیرد. در سال ۱۴۰۳، سود حاصل از فروش سرمایه‌گذاری‌ها تنها حدود ۶.۹ درصد از درآمدهای عملیاتی را تشکیل می‌داد؛ این نسبت در سال ۱۴۰۴ به ۱۸.۴ درصد و در سال ۱۴۰۵ به حدود ۲۴.۷ درصد افزایش یافته است. به بیان دیگر، واگذاری سرمایه‌گذاری‌ها از یک منبع درآمدی با وزن محدود، به یکی از ارکان مهم درآمدزایی ونیکی تبدیل شده است.
چنین تغییری از منظر مدیریت دارایی‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چراکه شناسایی سود از محل فروش سرمایه‌گذاری‌ها به عواملی همچون انتخاب زمان مناسب واگذاری، ارزیابی ارزش دارایی‌ها، شرایط بازار و کیفیت تصمیمات مربوط به ترکیب پرتفوی وابسته است. از این رو، افزایش سهم این درآمد را می‌توان نشانه‌ای از پررنگ‌تر شدن نقش مدیریت فعال دارایی‌ها در عملکرد مالی شرکت دانست. البته تداوم این روند به کیفیت فرصت‌های سرمایه‌گذاری و امکان تکرار واگذاری‌های سودآور در دوره‌های آتی بستگی خواهد داشت.
در کنار این دو منبع اصلی، درآمد سود تضمین‌شده نیز طی سه سال روندی افزایشی داشته است. این درآمد که در ده‌ماهه ۱۴۰۳ معادل ۸۵۹,۱۱۳ میلیون ریال بود، در سال ۱۴۰۴ به ۳,۴۲۳,۷۰۹ میلیون ریال و در سال جاری به ۴,۲۱۰,۰۷۴ میلیون ریال رسیده است. اگرچه سرعت افزایش این سرفصل در سال جاری نسبت به جهش سال گذشته کمتر شده، اما رشد حدود ۲۳ درصدی آن نشان می‌دهد این بخش نیز همچنان در مسیر توسعه قرار دارد.
در مقابل، سایر درآمدهای شرکت از روندی باثبات برخوردار نبوده‌اند. این سرفصل در ده‌ماهه ۱۴۰۳ رقمی منفی و ناچیز داشته، در سال ۱۴۰۴ به ۱۳۹,۳۹۴ میلیون ریال رسیده و در سال جاری با کاهش به ۸,۶۹۳ میلیون ریال محدود شده است. با توجه به سهم اندک این قلم در مجموع درآمدهای شرکت، تغییرات آن تأثیر معناداری بر روند کلی درآمدزایی ونیکی نداشته است. همچنین در هر سه دوره، سود یا زیان ناشی از تغییر ارزش سرمایه‌گذاری‌ها بدون رقم شناسایی‌شده گزارش شده است.
از منظر ترکیب درآمدها، مهم‌ترین اتفاق در عملکرد سه‌ساله ونیکی را باید در حرکت تدریجی از تمرکز بالای درآمد بر سود سهام به سمت تنوع بیشتر منابع درآمدی جست‌وجو کرد. در سال ۱۴۰۳ بیش از ۹۱ درصد درآمدهای عملیاتی شرکت از محل سود سهام تأمین می‌شد، اما این نسبت در سال جاری به حدود ۷۱ درصد کاهش یافته است. این کاهش به معنای تضعیف جایگاه سود سهام نیست؛ بلکه نتیجه رشد سریع‌تر سایر منابع، به‌ویژه سود حاصل از فروش سرمایه‌گذاری‌هاست.
در واقع، ونیکی در سال جاری توانسته است در کنار حفظ روند افزایشی درآمدهای حاصل از مالکیت سهام، از محل مدیریت و واگذاری دارایی‌های سرمایه‌گذاری‌شده نیز درآمد قابل توجهی شناسایی کند. همین هم‌زمانی موجب شده رشد درآمدهای عملیاتی در سال ۱۴۰۵ از نرخ رشد سال قبل فراتر رود و مجموع درآمدهای ده‌ماهه شرکت به سطحی بیش از ۹۲ هزار میلیارد ریال برسد.
با این حال، افزایش درآمدهای عملیاتی را نباید به‌تنهایی معادل بهبود قطعی کیفیت سودآوری تلقی کرد. تفاوت ماهوی میان سود سهام و سود حاصل از فروش سرمایه‌گذاری‌ها ایجاب می‌کند که پایداری هر یک از این منابع به‌صورت جداگانه ارزیابی شود. سود سهام بیش از هر چیز به توان سودسازی شرکت‌های سرمایه‌پذیر و سیاست تقسیم سود آنها وابسته است، در حالی که درآمد حاصل از فروش دارایی‌ها ممکن است با توجه به شرایط بازار و فرصت‌های واگذاری، از نوسانات بیشتری برخوردار باشد.
در نهایت، عملکرد سه‌ساله ونیکی تصویری از گسترش قابل توجه مقیاس درآمدزایی و تغییر در شیوه بهره‌برداری از ظرفیت‌های پرتفوی سرمایه‌گذاری شرکت ارائه می‌دهد. رشد بیش از دو برابری درآمدهای عملیاتی طی دو سال، افزایش محسوس سود سهام و جهش چندبرابری سود فروش سرمایه‌گذاری‌ها، سه مؤلفه اصلی این تحول هستند. اکنون مسئله مهم برای ارزیابی چشم‌انداز شرکت، حفظ تعادل میان درآمدهای حاصل از مالکیت دارایی‌ها و سود ناشی از مدیریت و واگذاری آنهاست؛ تعادلی که در کنار کنترل هزینه‌ها و حفظ ارزش پرتفوی، می‌تواند مسیر تبدیل رشد درآمدی به سودآوری پایدار را مشخص کند.
